Katanja Vooraankondiging f Iedere maand bespreken Tjaal Aeckerlin en Rick Schoonenberg het wel en wee van Indisch Nederland. Katanja... betekent: Naar men zegt. DOOR TJAAL AECKERLIN EN RICK SCHOONENBERG Zakdoekentaai In het februarinummer van Moesson maakten we melding van Brenda met haar amandelvormige ogen, zonnige handen en bij na slowmotion-achtige bewegingen. We ontmoeten haar ergens op een druilerige januaridag in de trein van Amsterdam naar Nijmegen. Het kostte ons enige moeite om haar te laten ontdooien, maar het resultaat was verrassend. Ze trakteerde ons op een ondeugende rijm, waar onze (groot)ouders, zich op stoute momenten van bedienden. Van Brenda wilden we wel meer leren. Bijna kwam het er niet van, want we waren haar telefoonnummer kwijt. Maar... de oproep die we in Moesson van februari deden, werd god dank beloond. Inmiddels hebben we Brenda meerdere malen mogen ontmoeten en sinds kort is haar twee jaar jongere zusje Alientje ook van de partij. Brenda is nakal en Alientje koerang adjar. Zeg maar het verschil tussen stout en geen grenzen kennen. Optrekken met die twee veroor zaakt doorgaans veel 'oververhitting' en is daarom altijd leuk. Hun oma heeft hun ooit eens verteld over de zakdoekentaal. U moet zich voorstellen dat op directe communicatie tussen 'onbekende' meisjes en jongens, in de jaren twintig tot dertig, een taboe lag. Als kinderen speelde je nog met elkaar, maar zodra Amor in het vizier kwam, hield je gepaste afstand. Dus hoe moest je elkaar dan in hemelsnaam bereiken? Katanja... in die tijd vond men het berita sapoe tangan, het vertellen met de zakdoek, uit. Hoe ging dat dan? Volgens Alientje ongeveer zo: 'Een jonge vrouw zit met twee vriendinnen aan haar zijde op een muurtje bij Gang Tengah. Vanuit de verte nadert een jongeman die het drietal doet smoezelen. Eén van de vriendinnen overhandigt de vrouw haar zakdoek. Deze wordt tussen beide handen, nonchalant, heen en weer gewiegd. De jongeman nadert en het stel kijkt strak voor zich uit. Zodra hij zich op een afstand van 10 meter bevindt, maakt de zakdoek draaibewegingen naar het lichaam van de vrouw. De begeerde prooi werpt even een blik opzij en neemt verderop plaats op hetzelfde muur tje en begint eveneens strak voor zich uit te kijken. Deze patstelling duurt enkele minuten. En dan... plotsklaps, herhaalt de jongedame de draaibewegingen met de zakdoek en dwingt de jongeman om nog één keer in haar richting te kijken waarna hij rustig, met zijn handen in zijn zakken, zijn wandeling voortzet. Als hij uit het oog verdwenen is, bui telen de vrouwen om en over elkaar heen en slaken een hoop schelle kreten afgewisseld door ingehouden gegiechel. De volgende dag zitten ze alle vier weer op datzelfde muurtje en breidt het zakdoekenspel zich uit,' voegde Alientje er aan toe. Met haar eigen sjaal leerde ze ons de verschillende bewegingen. Het draaien naar het lichaam toe betekende: 'Ik wil jou in mijn nabijheid', of 'Ik verlang naar jou'. De zakdoek losjes van de bovenarmen naar de vin gers laten glijden moest de man attenderen op de vrouwelijke vormen en welvingen. Werd het stuk stof stevig om de nek getrokken dan vroeg het meisje om een innige verstrengeling. Toen Alientje haar sjaal strak om haar pols wond en er een dubbele knoop in legde, kregen we het beiden erg warm. De betekenis moeten wij u helaas onthouden. Al met al mag het duidelijk zijn dat Amor voor veel ouderen vooral een uitgesmeerd ge beuren is geweest. Na het zakdoekenspel kwamen de heimelijke briefjes, gevolgd door de eerste daadwerkelijke ontmoeting en het voorstellen aan de familie, waarna er uitjes konden worden gearrangeerd (met in hun kielzog een chaperonne). Kortom men had een lange weg te gaan. Dat het ook anders kon, kregen we van oom Loek te horen. Hij moest in 1950 zo snel mogelijk met zijn geliefde trouwen om richting Nederland te kunnen vertrekken. Van een uitgebreide kennismaking was geen sprake. Op zijn trouwdag bevonden zich een groot aantal huwelijks kandidaten in en rond het stadhuis van Bandoeng, die in eenzelfde situatie verkeerden als oom Loek en zijn toekomstige vrouw. De amb tenaar die deze toestroom moest zien te verwerken sprak de volgende woorden: 'Luister, dames en heren. Het aantal huwelijksvoltrekkingen voor vandaag is erg veel. Dus ik moet haasje, repje, vlug zijn. Ik ga geen preek houden hoe u zich dient te houden als u eenmaal getrouwd bent en anders vraag maar aan uw vader of moeder. Ik ga ook niet vragen of de namen die ik opnoem, wanneer u voor me staat, of u dat werkelijk bent. Als verkeerd of salah, is dat uw eigen schuld. Ik vraag of u wilt trouwen en dan zegt u tegelijk 'Ja'. Daarna kunt u bij de volgende tafel ondertekenen, samen met uw getuigen. En gelieve de zaal via de achterdeur te verlaten.' Binnen tien minuten stond het bruidspaar buiten. Zo kon het ook. Op zaterdag 23 juni 2007 organiseert Katanja... in samenwerking met Moesson de tweede Neffer Kambek-dag. De (toekomst van de) Indische cultuur met al zijn eigen(aardig)heden, kenmerken en gewoonten staat centraal. We willen hierbij vooral de kracht en de positieve aspecten van de Indische cultuur centraal stellen. Tijdens de eerste Neffer Kambek-dag op 29 oktober 2006 kwamen 250 Indische ouderen en (klein)kinderen tot uitwisseling. Reden om deze succesformule te herhalen! In het meinummer van Moesson volgt uitgebreidere informatie over de locatie, het dagprogramma en de aanvangstijd. Voor nadere informatie www.katanja.nl of bel 06 - 148 871 60. 34 moesson

Moesson Digitaal Tijdschriftenarchief

Moesson | 2007 | | pagina 34