SPREKENDE LIJNEN Sprekende Lijnen iedereen als authentiek bestempelt. In het door mij gevonden boekje is de hele uitbundige en kleurrijke Indische wereld teruggebracht tot een zwart-wit gebeuren in wat dunne lijntjes. Wat harde lijntjes, meer is er niet van overgebleven. Maar toch! Ondanks het feit dat het leerboekje van Jetses geen teksten bij de plaatjes bevat, kan ik er uren naar kijken, omdat zij hun eigen verhaal vertellen. Als eens het schoolbord en het krijtje zullen zijn vervangen door de computer hebben wij gelukkig dit boekje nog. J DOOR C^ETSES. gg HANDBOEI^ Bij lil *3 HET ILLUSTRATIEF TEEKENEN OP HET INDISCHE ZWARTE BORD êaïöïiUJ.B.WOLTERS WSigSm De Indische werkelijkheid Het laat weer eens zien dat je als volbloed Nederlander met veel inzet en liefde voor het land een Indische werkelijkheid kunt neerzetten die Joop van den Berg (Bondowoso, 1930) is een verwoed verzamelaar van Indonesiana. Iedere maand bespreekt hij een juweeltje uit zijn bijzondere Indische boekenverzame ling. Op elke boekenplank is wel een schat te vinden. Jaren geleden viel op een rommelmarkt een zwart boekje op, liggend formaat, getiteld: Spreekende lijnen - Handboekje bij het illustratief teekenen op het Indische zwarte bord. Het boekje is geschreven (en getekend) door de bekende illustrator Cornelis Jetses, en uitgegeven in 1928 door firma Wolters, Gang Scott 5, Weltevreden. Tekenaar Cornelis Jetses is bij de meeste van ons overbekend als il lustratorvan de Indische Oten Sien, waarvan gelukkig nog niet zo lang geleden een herdruk werd uitgegeven. Over de kwaliteit van de werkelijk schitterende en nostalgische plaatjes in het boekje hoefik niet uit te weiden. Die zijn boven alle lofverheven, zult u zeggen, én,'zo verschrikkelijk Indisch...' Maar de realiteit is anders. Nooit in Indië geweest Cornelis Jetses was immers nooit in Indië geweest. Verder dan de Duitse stad Bremen is hij nooit gekomen. Maar hoe kon hij dan zo trefzeker de juiste lijntjes neerzetten, zo Indische neerzetten, zoals blijkt uit het boekje Spreekende lijnenJetses bezocht veelvuldig grote Indische tentoonstellingen in Nederland waarop Indonesische mannen en vrouwen gamelan speelden, dansten, Djokja-zilver vervaardigden, rotan vlochten en wat al niet. Dagenlang zat Jetses bij zulke gelegenheden te tekenen: mensen, dieren en dingen. Ook sleet hij dagen in de fotocollectie van wat toen nog heette het Instituut voor de Tropen. Hij schetste boekjes vol met opzetjes voor de Indische sfeer, die hij later uitwerkte in de schoolboekjes. GRONINGEN-DEN HAAG-WELTEVREDEN DOOR JOOP VAN DEN BERG FOTOGRAFIE ARMANDO ELLO juli 2007 33

Moesson Digitaal Tijdschriftenarchief

Moesson | 2007 | | pagina 33