Katanja zijn cultuurfilosofen die zeggen dat deze gedachte eigenlijk ook geldt voor de Indische cultuur in zijn algemeenheid. En er zijn types onder onze eigen mensen die dit laatste met luide stem verkondigen. Iedere maand bespreken Tjaal Aeckerlin en Rick Schoonenberg het wel en wee van Indisch Nederland. Katanja... betekent: Naar men zegt. DOOR TJAAL AECKERLIN EN RICK SCHOONENBERG Gezocht: Indische mythen Katanja... Er zijn boze tongen in de theaterwereld die zeggen dat Indi sche thema's op toneel een stille, maar acute dood zijn gestorven. En er Vorig jaar september mochten wij toneelgroep Delta bewonderen. Vrouwen van kamp Westkappelle, heette het stuk. Het speelde zich onderaan een dijk in een voormalig Ambonezenkamp af, met op de achtergrond de invallende duisternis en een opstekende, harde wind. Het was een aangrijpende tragedie, die het publiek beroerde in de po sitieve betekenis van het woord. Miskenning, opkomen voor de eigen groep, onzekerheid over de toekomst, verdeel en heers politiek en een falende overheid. Al deze elementen vertolkt in goede teksten, gepas sioneerd spel en indrukwekkende zang. Complimenten. Nou is het zo dat de gemiddelde theaterdirecteur niet zoveel op heeft met theater voorzien van een Indisch of Moluks tintje. Pak het overzicht van het komende seizoen er maar eens bij. Of beter nog: Analyseer de jaargangen van de afgelopen tien jaar! Wij hebben zelf wat onderzoek gedaan in een aantal willekeurige gemeenten als Zalt- bommel, Dirkshoorn, Waarland, Gapinge, Vledder en s'Heer Hendriks Kinderen. Plaatsen waar je De laatste verlofganger, Goela Djawa en Land van herkomst zou verwachten. ...Maar de theaterdirecteuren we ten gewoonweg niet hoe ze het Indische publiek naar de zalen moeten krijgen: 'Het zit niet in hun genen.' Hier en daar werd in het jeugdtheater nog wel een 'Nina Bobo' door een voorstelling gevlochten en deed men een bewerking van De stille kracht nog eventjes in de reprise. Maar verder kwamen de program meurs niet. De jaarlijkse theateroogst met een Indisch onderwerp is al tijden zeer karig te noemen. En dat is jammer. Misschien is het zo dat we als Indische groep al lange tijd wachten op een nog niet gespeelde voorstelling. 'Wat voor voorstelling?' vraagt u zich af. Nou, katanja... er bestaan 'grootse' verhalen en Indische mythen. Indrukwekkende en fragiele... die nu nog versnipperd zijn... in de herinnering sluimeren. Waar zo nu en dan op een familiefeest, of op een Indische avond een flard van wordt verteld. Waar een klein kind, nieuwsgierig, grote ogen van opzet. Waar het aan tafel even de stilte brengt. Die in een moment voorbij trekt over het gezicht van tante en een kleine glimlach om de mond achterlaat. En weer verdwijnt... soms voor dagen, weken, maanden of voor langer... Maar die wacht en wacht, totdat hij stukje bij beetje bijeen is gebracht. De Nederlandse geschiedenis heeft Willem van Oranje. De Amerikanen hebben Lincoln. De oorlogsslachtoffers Anne Frank. De Zeeuwen sinds dit jaar Michiel de Ruyter. Elk volk heeft 'grootse' verhalen en mythen nodig om een voorstelling van zichzelf te maken. En ze hoeven niet eens waar te zijn. Veelal gaat het om halve waarheden, die flink zijn opgeblazen. (Lincoln, de afschaffer van de slavernij, wilde in de eerste plaats een sterke economie in de noordelijke staten. Anne Frank is nota bene verraden door een Hollander. En Michiel de Ruyter heeft de tocht naar Chatham niet eens zelf meegemaakt.) Maar de effecten zijn er niet minder om. En het gekke is: Dat telt! Daarom is het nodig om onze eigen verhalen en mythen te bezitten. Dan kunnen wij als volk net iets beter een voorstelling van onszelf ma ken. We hoeven het niet meteen grotesk aan te pakken door meteen Pieter Ebervelt of generaal Berenschot in de schijnwerpers te zetten. Laten we vooral sober en ingetogen beginnen. Laten we luisteren naar opa's, oma's, vaders en moeders... naar tantes en ooms. Die zullen ons in ieder geval geen halve waarheden op de mouw spelden. Zij vertellen ons wat ze weten, wat ze zich herinneren. En van al deze kleine vertel lingen komt naar verloop van tijd het grotere verhaal bovendrijven. En zien we de mythe, het verhaal en de voorstelling over onszelf. En herkennen we hem van de avonden, de sluimering, de momenten aan tafel en wanneer het stilviel... (In de afgelopen maanden ontvielen ons een aantal grote, liefdevolle vertel lers. Rie Ruchtie, Ilse Mulder-Schröder, Henk Slotboom, Bert Simon en Paul Livain. Lieve God... breng ze thuis.) 38 moesson

Moesson Digitaal Tijdschriftenarchief

Moesson | 2007 | | pagina 38