Indische horizon
Manusela, een reisverhaal
Het eiland Seram heeft voor veel Moluk-
kers een bijzondere betekenis. Als Nusa Ina,
moedereiland, wordt het gezien als stam
land van Molukkers - in ieder geval van die
uit de Midden-Molukken. Schrijfster Wies
van Groningen werd gegrepen door het
verhaal van de Molukse documentaire
maakster Leonor Pattinasarany die begin
jaren negentig naar Seram afreisde en door
de streek Manusela trok. De hoofdmoot
van het door Wies samengestelde boek
Manusela betreft passages uit het dagboek
dat Leonor bijhield van de reis van 1992. De
dagboekfragmenten geven een mooi beeld
van de verwachtingen waarmee Leonor
en haar reisgenoten op pad gingen. Als
tweede generatie Molukkers uit Nederland
worden ze af en toe geconfronteerd met
een werkelijkheid die anders is dan ze
zich hadden voorgesteld. De mengeling
van vertrouwdheid en vervreemding, de
confrontatie van verwachting en realiteit;
het zijn zaken die (klein)kinderen uit een
diaspora met elkaar delen wanneer ze het
land van ouders of grootouders bezoeken.
Een poging om een van de heilige bergen
van Seram, de Binaya, te beklimmen
strandt uiteindelijk. Ook in 1993 is dat het
geval wanneer ze met een filmploeg in het
gebied terugkeert en ook in 2006 lukt het
uiteindelijk niet. Die afgebroken pogingen
geven bij het lezen van het boek een wat
onbestemd gevoel. Is het een gebrek aan
voorbereiding of inschatting of is het ge
woon domme pech? Leonor Pattinasarany
blijft echter volharden in de verwachting
dat het ooit nog een keer zal lukken. De
lezer hoopt het met haar.
(Wim Manuhutu)
Manusela
Reisverhaal van Leonor Pattinasarany
Door Wies van Groningen
Landelijk Steunpunt Educatie
Molukkers: 86 pag. (paperback)
ISBN: 978 90 76729 51 0
Prijs: 14,50
Ik ben nu al een paar keer gevraagd voor Indische literaire
evenementen. Een hele eer. Aangezien ik zelf redacteur bij
een radioprogramma ben geweest en toen ook een hoop
moest organiseren, begrijp ik precies hoe zoiets gaat. Je
zoekt iemand die iets over literatuur weet, een schrijver
bijvoorbeeld. Dit is eigenlijk al de eerste denkfout. Schrij
vers zijn helemaal niet per definitie literatuurkenners,
maar ja, ze horen toch thuis op een literair evenement.
Allereerst vallen alle volbloed Hollandse schrijvers en we
tenschappers af, anders tsja... krijg je toch weer dat gelazer
van 'Wie is die Hollander om over ONS te schrijven?' en
'Totoks moeten niet denken dat ze net zo zijn als wij.' Hou
je over: de Indische schrijvers. Dat zijn er dus. ik weet
niet. acht? En, wat is dan ook altijd belangrijk? Juist, u had
het al lang geraden, 'intergenerationaliteit'. Dat is een echt
woord. (Dialoog tussen 'vroeger en nu' en 'jong en oud').
Iemand van de jongere generatie dus. Waar vinden we die?
Dat zoeken moet natuurlijk allemaal niet te lang duren,
er moeten immers ook nog mensen gezocht worden die
'iets' met oorlog en literatuur hebben en o ja, de catering
uiteraard, dus opschieten. Bestond er niet zo'n Indisch
blaadje? Ja! MoessonKijk daar, een jonge columniste (telt
dan opeens ook als 'schrijver'), die moeten we hebben!
En ik vind dat natuurlijk enig, maar als ik moet praten
over Indische literatuur hebben we een probleem. Ik moet
namelijk bekennen dat ik daar TOTAAL niet in thuis ben. Ik
vind twee schrijvers goed die toevallig vaak in dat genre
genoemd worden. A. Mijn vader en B. Hans Vervoort. En
ik heb op mijn twaalfde natuurlijk De stille kracht gelezen
omdat dat moest. Daar houdt mijn kennis op. En weet je
wat nog erger is? Ik wist een jaar geleden nog niet eens wie die Tjalie
Robinson was waar het in Moesson zo vaak over ging. Nog nooit van
gehoord. Nu zou ik gemakkelijk gezellig over de (stille) kracht van
Holman (sr.) en Vervoort kunnen kletsen, maar om nu te zeggen
dat ik een deskundige ben op het gebied van de hele koloniale en
naoorlogse Indische literatuur, neuh. Maar ze moeten toch wat met
dat 'intergenerationele aspect' en iemand anders zoeken kost te veel
tijd, dus vaak mag ik dan alsnog komen en 'over mezelf' praten. Best,
maar ik zat toch te denken: als ik nou op mijn beurt eens Tjalie ga
lezen, kan de rest van de Indische wereld dan niet beloven dat ze hun
Indische horizon wat verbreden? Hou die wereld niet te 'incrowd'. Er
zijn genoeg jonge wetenschappers, schrijvers en literatuurkenners,
Indische, maar ook Hollandse die zo een (Indische) zaal plat krijgen.
En als het gewoon over 'intergenerationaliteit' gaat, of over Hans
Vervoort, ben ik natuurlijk altijd je man.
Marscha Holman is 26 en gaat iedere maand op zoek naar het
Indische - of toch niet - in zichzelf en anderen.
oktober 2009 7
Wies van Groningen
Reisverhaal van
Leonor pattinasarany
Moesson #4 oktober 2009.indd 7
23-09-09 12:14
